Κέντρο Αρχαιομουσικολογίας

Αρχική » Εκπαιδευτικά προγράμματα

Εκπαιδευτικά προγράμματα

Προκειμένου να αναδειχθεί η σημαντικότατη αυτή πτυχή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού -μέσα από τα πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα που έχουν έρθει στο φως αλλά και τις γραπτές μαρτυρίες- με τρόπο αποτελεσματικό και επιστημονικά έγκυρο, εκπονήσαμε σειρά διαθεματικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την αρχαία ελληνική μουσική που απευθύνονται στους μαθητές των Δημοτικών, των Γυμνασίων και των Λυκείων σχολείων.  Κάθε πρόγραμμα εστιάζει σε επί μέρους πτυχές του αντικειμένου και προσαρμόζει την παρεχόμενη γνώση στους μαθησιακούς στόχους κάθε εκπαιδευτικής βαθμίδας. Οι παρουσιάσεις υλοποιούνται στο πλαίσιο του Προγράμματος Ελληνική Γραφή και Μουσική της Αρχαιότητας του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών (τάξεις Δημοτικού και Γυμνασίου), αλλά και σε συνεργασία με το Ίδρυμα Αικ. Λασκαρίδη (Λυκειακές τάξεις), προσφέρονται δε στους μαθητές δωρεάν.

 

Θεματική 1. «Αρχαία Ελληνικά Μουσικά Όργανα»

 Η γνώση μας για τα μουσικά όργανα των αρχαίων Ελλήνων προέρχεται από τα αρχαιολογικά ευρήματα, την εικονογραφία και τη γραμματεία (βλ. εικόνες, κατωτέρω). Οι πληροφορίες που προσφέρουν οι πηγές αυτές μας δίνουν τη δυνατότητα να κατανοήσουμε τη δομή των οργάνων, και ως εκ τούτου, να τα ανακατασκευάσουμε σε ικανοποιητικό βαθμό και να μελετήσουμε τα κουρδίσματα και την τεχνική τους.
    

Η Θεματική περιλαμβάνει:

–  Απαρίθμηση και εκτίμηση των μαρτυριών (αρχαιολογικά ευρήματα και εικονογραφία)

–  Παρουσίαση των περιστάσεων της χρήσης τους (ιδιωτική και κοινωνική ζωή)

–  Κατάταξη των οργάνων σε κατηγορίες (έγχορδα, πνευστά, κρουστά)

–  Περιγραφή των ανακατασκευών

–  Επίδειξη κουρδισμάτων και τεχνικών εκτέλεσης

–  Εκτέλεση αρχαίων μελών

 

Ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες των τάξεων, η παρουσίαση:

–  δίδει βάρος σε μία μόνο ομάδα οργάνων (πχ αυλός στο μάθημα της τραγωδίας, ως το κατ’ εξοχήν συνοδευτικό όργανο των τραγικών μελών).

–  εστιάζει στην μεθοδολογία της μελέτης του «αντικειμένου»: φωτογράφιση, μέτρηση, σύγκριση, θεωρητική ανασύσταση, ανακατασκευή. Πώς ο μελετητής προσεγγίζει και τεκμηριώνει ένα μουσικό εύρημα;

–  αναδεικνύει –μέσα από την ανακατασκευή καθαυτή– τις τεχνολογικές απαιτήσεις των οργάνων και παρουσιάζει τις δυνατότητες και τις επιδόσεις των αρχαίων σε αυτόν τον τομέα.

Οι μαθητές αναλαμβάνουν (ελεγχόμενα) ενεργό ρόλο σε συγκεκριμένα στάδια της τεκμηρίωσης αλλά και της ανακατασκευής κάποιου οργάνου.

Σε όλες τις περιπτώσεις οι μαθητές αγγίζουν, δοκιμάζουν το όργανο, κερδίζοντας πολύτιμη βιωματική εμπειρία.

    

Θεματική 2. «Αρχαιοελληνική Μουσική Σημειογραφία και Παρτιτούρες»

Οι αρχαίοι Έλληνες επινόησαν σύμβολα για να καταγράφουν τη μουσική τους, ήδη από τον 5ο πΧ αιώνα. Το σημειογραφικό αυτό σύστημα και ο κώδικάς του διασώθηκαν από την χειρόγραφη παράδοση. Έτσι, είμαστε σήμερα σε θέση να «διαβάσουμε» τις σωζόμενες αρχαίες παρτιτούρες και να εκτελέσουμε τα μέλη που περιέχουν.

Η Θεματική περιλαμβάνει:

–  περιγραφή του σημειογραφικού μουσικού συστήματος

–  εφαρμογή του σε επιλεγμένες παρτιτούρες, προκειμένου να διαβάσουμε και να ακούσουμε τα αρχαία μέλη

Η παρουσίαση προσαρμόζεται στους εκπαιδευτικούς στόχους της κάθε τάξης.

      

Θεματική 3. «Μουσική Θεωρητική Σκέψη των Αρχαίων Ελλήνων»

Ήδη από τα μισά του 6ου πΧ αιώνα, τους Έλληνες απασχόλησε η φύση της μουσικής και τα συστατικά της στοιχεία. Η θεώρηση του μουσικού φαινομένου οδήγησε στην παραγωγή πραγματειών από περιώνυμους φιλοσόφους, όπως ο Αριστόξενος, μαθητής του Αριστοτέλη, ο Ευκλείδης, ο Πτολεμαίος. Η χειρόγραφη παράδοση διέσωσε τις σημαντικότερες απ’ αυτές, οι οποίες μάλιστα αποτέλεσαν το θεμέλιο του μετέπειτα θεωρητικού συστήματος της ευρωπαϊκής μουσικής. Είναι θαυμαστή η λεπτομερής και μεθοδική διερεύνηση των σχετικών ζητημάτων.

 

Η Θεματική περιλαμβάνει:

– βασική περιγραφή της θεωρίας της μελωδίας (Ἁρμονική) και της θεωρίας του ρυθμού (Ρυθμική), και της πρόσληψής τους από τους Ευρωπαίους θεωρητικούς κατά τον Δυτικό Μεσαίωνα

– την εφαρμογή της μαθηματικής θεωρίας των λόγων στη θεώρηση του μέλους

 

Θεματική 4. «Ο Ρόλος της Μουσικής στη Ζωή των Αρχαίων Ελλήνων»

 Η μουσική ήταν πανταχού παρούσα στις δραστηριότητες της ζωής των αρχαίων Ελλήνων, αλλά κατείχε και σημαντική θέση στη σκέψη τους.

 

Ανάλογα με τις εκπαιδευτικές ανάγκες των τάξεων, η Παρουσίαση θα είναι σε θέση να επικεντρωθεί σε μία ή περισσότερες από τις παρακάτω περιστάσεις (βλ. εικόνες, παρακάτω):

– θρησκευτικό και κοσμικό τελετουργικό (πχ λατρεία, γάμος):

– μουσικοί αγώνες:

– μουσική στο θέατρο:

– μουσική εκπαίδευση:

– μουσική κατά την άθληση:

– μουσική ψυχαγωγία:

– μουσική κατά την εργασία:

– χρήση της μουσικής στον πόλεμο:

– χρήση της μουσικής στην ίαση ασθενειών (μουσικοθεραπεία)

Η Παρουσίαση συνοδεύεται από προβολή οπτικού υλικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι μαρτυρίες προέρχονται και από την αρχαία γραμματεία. Στην τεκμηρίωση της πληροφορίας θα συμμετέχουν ενεργά οι ίδιοι οι μαθητές, οι οποίοι θα αντλούν κάθε αξιοποιήσιμη πληροφορία μέσα από την παρατήρηση, την περιγραφή και το σχολιασμό επιλεγμένων παραστάσεων της εικονογραφίας –ασφαλώς μέσα από την κατάλληλη καθοδήγηση του ειδικευμένου εκπαιδευτή.

Πλοηγηθείτε στα Εκπαιδευτικά μας προγράμματα.

Αρέσει σε %d bloggers: